Андижонда

БУГУН АНДИЖОН ВИЛОЯТИ ТАШКИЛ ТОПГАНИГА 81 ЙИЛ БЎЛДИ


06.03.2022   1068

Андижон вилояти ташкил топганига 81 йил бўлди, яъни 1941 йил 6 март. У Фарғона водийсининг шарқий қисмида жойлашган. Умумий майдони 4,2 минг км2 бўлиб, 3 253 501 аҳолиси бор (2022 йил 1 январь ҳолатига). Вилоятда 16 та шаҳар - туман мавжуд.

Вилоятнинг ғарбий қисми қирли текислик, шарқда эса Фарғона ва Олай тизмаларининг тармоқларидан иборат. Тоғ тизмалари совуқ ҳавонинг кириб келишидан тўсиб турганлиги сабаб, қишда об-ҳаво бир мунча барқарор, ёзи иссиқ. Ўзбекистоннинг бошқа вилоятларига нисбатан сув ресурсларига бой. Асосий дарёси Сирдарё ирмоқларидан бири бўлган – Қора дарё.

Тупроқларида бўз, қўнғир, ўтлоқи, ўтлоқи-ботқоқ тупроқлар, қумтош, мергел, лесс ва чақиртошлар мавжуд. Баҳорда адирлар эфемер ўсимликлар билан қопланади. Экин экилмайдиган текислик қисмида шувоқ-шўра ўсимликлари, тоғ ён бағирларида писта, бодом ўсади.

Вилоят республиканингкўп миллатли ҳудудлари сирасига киради. Сабаби унда қирғиз, тожик, уйғур, рус, корейс, арман, татар халқлари тинч-тотув яшаб келмоқда.

Андижон Заҳириддин Муҳаммад Бобур, Нодирабегимлар юрти. 20 аср янги ўзбек адабиётининг улкан намоёндаси Абдулҳамид Чўлпон ҳам шу ерда таваллуд топган. Қолаверса Ҳабибий, Оразий, Восит Саъдулла, Хошимжон Раззоқов, Сайфий, Анисий, Азимий, Боқир каби ўнлаб ғазалнавислар яшаб ижод этдилар. Шу заминда шаклланиб обрў-эътибор қозонган Собир Абдулла, Султон Жўра, Комил Яшин, Тўхтасин Жалолов, Саида Зуннуновалар ўзбек адабиёти ривожида алоҳида ўрин ва мавқега эгадирлар. 20 асрнинг сўнгги ўн йилликларида Ўзбекистон халқ шоири Тўлан Низом, Республикада хизмат кўрсатган маданият ходимлари Турсуной Содиқова, Холдоржон Қуронбоев, истеъдодли шоирлар – Фозил Эмин, Исмои Тўлак, Ханифа Солиҳова, Абдуҳалили Қорабоев, Шукур Қурбон, Фарид Усмон, Замира Рўзиева, Қобил Мирзо, Мунаввара Тиллабоева, Хуршида Қўчқорова, Наби Жалолиддин, Хабибулло, Қамчибек Кенжа номлари кенг тарқалган.

Қадимда ва ўрта асрларда бунёд этилган меъморий ёдгорликлар эса бизгача етиб келмаган. Андижон шаҳрида 19 аср охирида қурилган жоме масжиди мажмуаси сақланган. У Фарғона водийсидаги энг маҳобатли бинодир.

Шунингдек вилоятда 1921 йил 30 майда ташкил топган «Андижоннома» гезетаси, 1927 йилдан эшитирришларини бериб бораётган радио ҳамда 1963 йилдан телекўрсатувларини оммага узатаётган телевидение ўз фаолиятини олиб бормоқда.